Lato może przynieść zaskakujące zmiany pogodowe. Meteorolodzy przestrzegają przed nieprzewidywalnością
Pogodowa rewolucja nadciąga tego lata
Chociaż zima wciąż nie zakończyła swojego panowania, meteorolodzy alarmują, że nadchodzące lato może przynieść zupełnie nowe wyzwania pogodowe. Powodem tych zmian jest globalne zjawisko, które zaczyna wpływać na warunki atmosferyczne na całym świecie. Obecnie kurczy się faza La Niña, a jej miejsce może zająć El Niño – zjawisko, które w przeszłości łączyło się z występowaniem ekstremalnych fal upałów, gwałtownych burz i nawałnic, również w Europie Środkowo-Wschodniej.
Długoterminowa prognoza temperatur w Polsce
Zgodnie z danymi Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), obecna zima szybko nie ustąpi. W lutym centralne i północne regiony Polski odnotują ujemne anomalie temperatury, sięgające około -0,5 do -1 stopnia Celsjusza względem wieloletniej normy z lat 1991-2020, która wynosiła -0,1°C dla tego miesiąca. Na południu kraju temperatura powinna utrzymać się w granicach normy. Jednak według najnowszych prognoz, związanych z kolejnymi zaburzeniami wiru polarnego, w kolejnych tygodniach nie można wykluczyć nawrót surowej zimy w wielu regionach Polski i Europy.
Marzec ma przynieść wzrost temperatur, z dodatnimi anomaliami od 1 do 2 stopni Celsjusza powyżej średniej wieloletniej (3,6°C). Podobnie sytuacja wygląda w kwietniu, kiedy temperatura powinna oscylować około 0,5 do 1,5 stopnia powyżej normy (średnia dla kwietnia to 8,6°C). W maju na południu Polski oraz w pasie od województw opolskiego i śląskiego po kujawsko-pomorskie przewiduje się dodatnią anomalię sięgającą od 0,5 do 1 stopnia powyżej średniej miesięcznej wynoszącej 13,3°C, podczas gdy reszta kraju powinna pozostać w normie. IMGW prognozuje także, że maj przyniesie większe niż zwykle opady deszczu.
Zmiana fazy La Niña i jej wpływ na pogodę
W najbliższych miesiącach można spodziewać się wyraźnego ocieplenia, co jest efektem zmian cyrkulacji w tropikalnych wodach Pacyfiku, związanych z oscylacją południową ENSO – La Niña oraz El Niño. Choć oba zjawiska występują przede wszystkim w rejonach Oceanu Spokojnego, ich wpływ przenika daleko poza ten obszar, kształtując globalne wzorce klimatyczne – także te w Europie.
La Niña, która w ostatnim czasie powodowała ochłodzenie powierzchniowych wód Pacyfiku i była jedną z przyczyn mroźnej i śnieżnej zimy w Europie oraz USA, powoli słabnie. Amerykańska agencja NOAA pod koniec stycznia zaobserwowała ocieplenie wód podpowierzchniowych i ocenia, że 75% prawdopodobieństwa wskazuje na przejście oscylacji ENSO z fazy zimnej do neutralnej. Co ciekawe, neutralność ta utrzymać ma się przynajmniej do późnej wiosny 2026 roku na półkuli północnej.
El Niño – ciepła faza, która zmieni pogodę
Eksperci ostrzegają, że jest coraz więcej przesłanek wskazujących na zbliżające się pojawienie El Niño – czyli ciepłej fazy oscylacji ENSO przeciwnej do La Niñy. Choć prognozy długoterminowe mają swoją niepewność, to zjawisko to niemal zawsze wywołuje wyraźne zmiany w światowej pogodzie.
W czasie letniej fazy El Niño może wystąpić ograniczenie opadów monsunowych, zwłaszcza w Indiach, które przez to doświadczały dotkliwych strat w rolnictwie. Ponadto zjawisko to w przeszłości było powiązane z suszami m.in. w afrykańskich rejonach. Jednocześnie znaczny wzrost opadów może pojawić się wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Południowej oraz w strefach podzwrotnikowych obu Ameryk.
Jak El Niño wpłynie na Polskę?
Choć zjawisko to dokonuje się tysiące kilometrów od naszego kraju, to jego oddziaływanie pośrednio dociera także do Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polski. Głównym skutkiem są bardziej gwałtowne i zmienne warunki pogodowe. Najprawdopodobniej lato 2026 roku przyniesie wyższe od średnich temperatury, a zatem należy spodziewać się okresów upałów oraz możliwych rekordów ciepła, połączonych z suszą hydrologiczną.
Jednak po drugiej stronie medalu mogą pojawić się gwałtowne burze oraz intensywne, choć krótkotrwałe, ulewy, które często prowadzą do opadów gradu, wichur i lokalnych powodzi.
Według NOAA, oscylacja ENSO stanowi kluczowy wzorzec w zmianach klimatu rok do roku, odgrywając ważną rolę w przewidywaniu temperatur, opadów, tras burz oraz aktywności huraganów, co wpływa na system pogodowy na całym świecie.